Nội dung bài viết
- 1 Ngoại giao giai đoạn 1945–1954: Bài toán sinh tồn của một quốc gia mới
- 2 Ngoại giao thời chiến: Mặt trận không tiếng súng
- 3 Sau 1975: Ngoại giao và bài toán phá thế cô lập
- 4 Từ Đổi mới đến nay: Ngoại giao mở đường cho kinh tế
- 5 Ngoại giao và vị thế quốc gia trong thế kỷ XXI
- 6 Nhìn từ các Bộ trưởng Ngoại giao: Sự kế thừa chiến lược

Ngoại giao giai đoạn 1945–1954: Bài toán sinh tồn của một quốc gia mới
Ngay sau Cách mạng Tháng Tám, Việt Nam bước vào trật tự quốc tế với vị thế của một quốc gia non trẻ, tiềm lực hạn chế và đối mặt nhiều sức ép. Trong bối cảnh đó, ngoại giao không mang tính nghi thức, mà là công cụ sinh tồn:
- Khẳng định chủ quyền và tính chính danh của Nhà nước mới
- Tranh thủ sự công nhận và ủng hộ quốc tế
- Tạo không gian chiến lược để đất nước đứng vững giữa các cường quốc
Ở giai đoạn này, mỗi quyết định đối ngoại đều gắn trực tiếp với vận mệnh quốc gia.
Ngoại giao thời chiến: Mặt trận không tiếng súng
Trong suốt các cuộc kháng chiến kéo dài, ngoại giao trở thành một mặt trận song song với quân sự. Khi nguồn lực trong nước còn hạn chế, ngoại giao giúp Việt Nam:
- Giảm áp lực quốc tế
- Tận dụng sự ủng hộ từ các lực lượng bên ngoài
- Tạo lợi thế trên bàn đàm phán, bổ trợ cho chiến trường
Có những thời điểm, một hiệp định quốc tế có giá trị chiến lược tương đương với thắng lợi quân sự, góp phần định hình cục diện lâu dài.
Sau 1975: Ngoại giao và bài toán phá thế cô lập
Hòa bình lập lại không đồng nghĩa với phát triển ngay lập tức. Sau năm 1975, thách thức lớn nhất của Việt Nam là thoát khỏi cô lập, khôi phục quan hệ và tìm đường phát triển.
Ngoại giao lúc này mang nhiệm vụ mở khóa:
- Bình thường hóa quan hệ quốc tế
- Phá thế bao vây, cấm vận
- Đặt nền móng cho hội nhập kinh tế sau này
Đây là giai đoạn ngoại giao chuẩn bị tiền đề cho các cải cách sâu rộng trong nước.
Từ Đổi mới đến nay: Ngoại giao mở đường cho kinh tế
Từ cuối thập niên 1980, vai trò của ngoại giao thay đổi rõ rệt: từ phòng thủ sang chủ động tạo cơ hội. Ngoại giao không còn chỉ nhằm ổn định chính trị, mà trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng kinh tế:
- Mở rộng thị trường xuất khẩu
- Thu hút vốn FDI
- Tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu
- Tiếp cận công nghệ, tri thức và nguồn lực quốc tế
Nhiều bước ngoặt kinh tế lớn của Việt Nam đều bắt đầu từ các quyết định đối ngoại, hiệp định thương mại và cam kết hội nhập.
Ngoại giao và vị thế quốc gia trong thế kỷ XXI
Ngày nay, một quốc gia không chỉ được đánh giá qua GDP, mà còn qua:
- Mạng lưới đối tác chiến lược
- Vai trò tại các diễn đàn khu vực và toàn cầu
- Mức độ tin cậy trong quan hệ quốc tế
Ngoại giao hiệu quả giúp Việt Nam:
- Giữ thế cân bằng giữa các cường quốc
- Tránh bị cuốn vào xung đột địa chính trị
- Tận dụng cạnh tranh quốc tế để phục vụ lợi ích phát triển
Đây là giá trị tích lũy dài hạn, không thể đo lường trong một vài năm.
Nhìn từ các Bộ trưởng Ngoại giao: Sự kế thừa chiến lược
Danh sách các Bộ trưởng Ngoại giao qua gần 80 năm cho thấy một đặc điểm quan trọng: ngoại giao Việt Nam không đứt gãy, mà liên tục thích ứng với thời cuộc.
Mỗi nhiệm kỳ gắn với:
- Một bối cảnh quốc tế khác nhau
- Một mục tiêu chiến lược riêng
- Một vai trò cụ thể trong tiến trình phát triển đất nước
Sự kế thừa này tạo nên nền tảng ổn định cho chính sách đối ngoại dài hạn.
Ngoại giao không phải lĩnh vực ồn ào, nhưng lại quyết định không gian phát triển của quốc gia. Nhìn lại lịch sử ngoại giao Việt Nam từ 1945 đến nay cũng chính là nhìn lại hành trình từ sinh tồn, phá vây, hội nhập cho đến nâng tầm vị thế.
Danh sách các Bộ trưởng Ngoại giao không chỉ là những cái tên, mà là dấu mốc của từng giai đoạn phát triển quốc gia, nơi ngoại giao luôn đóng vai trò nền móng âm thầm nhưng bền bỉ.
Folow page: Vietnam Economy
Xem thêm: Trung Quốc: “Quá lớn” để Mỹ trừng phạt như phần còn lại của thế giới?
