Nội dung bài viết
Di Sản Lịch Sử và “Ba Nguyên Tắc Phi Hạt Nhân”
Để hiểu được lập trường của Nhật Bản, chúng ta phải quay về với những sự kiện đau thương trong Thế chiến II:
- Vết Sẹo Hiroshima và Nagasaki: Trải nghiệm kinh hoàng về bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki đã để lại một vết sẹo không thể xóa nhòa trong tâm trí người dân Nhật Bản. Điều này tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ, ăn sâu vào văn hóa và ý thức chính trị của quốc gia, khiến vũ khí hạt nhân trở thành một điều cấm kỵ.
- “Ba Nguyên Tắc Phi Hạt Nhân” (Three Non-Nuclear Principles): Để phản ánh ý chí này, Nhật Bản đã ban hành “Ba Nguyên Tắc Phi Hạt Nhân” vào năm 1967: không sản xuất, không sở hữu, và không cho phép vũ khí hạt nhân hiện diện trên lãnh thổ Nhật Bản. Đây là một trụ cột không thể lay chuyển trong chính sách đối ngoại và quốc phòng của họ.
- Chủ nghĩa Hòa bình trong Hiến pháp: Hiến pháp Nhật Bản, được gọi là “Hiến pháp Hòa bình,” từ bỏ chiến tranh như một phương tiện giải quyết tranh chấp quốc tế và chỉ duy trì lực lượng phòng vệ. Mặc dù có những cuộc tranh luận gần đây về việc diễn giải lại Hiến pháp, nhưng tinh thần hòa bình vẫn chi phối mạnh mẽ chính sách quốc phòng.
“Ô Dù Hạt Nhân” Của Mỹ: Lá Chắn An Ninh Đáng Tin Cậy
Một yếu tố then chốt khác giúp Nhật Bản không cần tự phát triển vũ khí hạt nhân chính là mối quan hệ đồng minh chiến lược với Hoa Kỳ:
- Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Đây là nền tảng cốt lõi cho an ninh của Nhật Bản. Theo hiệp ước này, Mỹ cam kết bảo vệ Nhật Bản trong trường hợp bị tấn công, bao gồm cả việc sử dụng khả năng hạt nhân của mình như một biện pháp răn đe.
- Giảm gánh nặng quốc phòng: Sự bảo hộ từ “ô dù hạt nhân” của Mỹ đã giảm bớt áp lực đáng kể cho Nhật Bản trong việc phải tự đầu tư vào một kho vũ khí hạt nhân cực kỳ tốn kém và phức tạp. Nguồn lực này có thể được tập trung vào phát triển kinh tế và công nghệ dân sự.
- Ổn định khu vực: Việc có một đồng minh hạt nhân mạnh mẽ như Mỹ cũng giúp duy trì sự ổn định trong khu vực Đông Á, nơi có nhiều cường quốc hạt nhân và các điểm nóng địa chính trị.
Lợi Ích Kinh Tế và Vị Thế Quốc Tế
Quyết định phi hạt nhân còn mang lại những lợi ích đáng kể về kinh tế và củng cố vị thế của Nhật Bản trên trường quốc tế:
- Tập trung vào phát triển kinh tế: Năng lực công nghiệp và công nghệ vượt trội của Nhật Bản được dồn vào việc xây dựng một nền kinh tế hùng mạnh, thay vì sa lầy vào cuộc chạy đua vũ trang tốn kém. Điều này đã mang lại sự thịnh vượng đáng kinh ngạc cho đất nước.
- Hình ảnh và tiếng nói quốc tế: Nhật Bản đã và đang xây dựng hình ảnh là một quốc gia tiên phong trong các nỗ lực giải trừ quân bị hạt nhân toàn cầu, có tiếng nói và ảnh hưởng lớn trong các diễn đàn quốc tế về an ninh và hòa bình. Điều này củng cố “sức mạnh mềm” của họ.
- Năng lượng hạt nhân dân sự: Nhật Bản phát triển mạnh ngành công nghiệp điện hạt nhân dân sự, sở hữu công nghệ làm giàu uranium và tái chế plutonium – những công nghệ tiềm ẩn có thể sử dụng cho mục đích quân sự, nhưng chỉ được phát triển dưới sự giám sát quốc tế chặt chẽ và phục vụ mục đích hòa bình.
Áp Lực Khu Vực và Các Tranh Luận Nội Bộ
Mặc dù có lập trường kiên định, sự phát triển hạt nhân của Triều Tiên và sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc đôi khi cũng tạo ra những cuộc tranh luận nội bộ tại Nhật Bản về khả năng phòng thủ của mình. Tuy nhiên, cho đến nay, quan điểm đa số vẫn là duy trì chính sách phi hạt nhân, tránh gây ra một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực và làm suy yếu các nỗ lực kiểm soát vũ khí toàn cầu.
Như vậy, quyết định không phát triển vũ khí hạt nhân của Nhật Bản, dù có đủ năng lực, là một lựa chọn đa chiều. Đó là sự cân bằng phức tạp giữa việc tôn vinh di sản lịch sử đau thương, dựa vào lá chắn an ninh của đồng minh, tối đa hóa lợi ích kinh tế và duy trì vị thế là một quốc gia tiên phong vì hòa bình trên trường quốc tế tắc Phi Hạt Nhân
Follow page: Vietnam Stats
Xem thêm: Việt Nam: Đi sau nhưng có thể vượt trước?
English 
Vietnamese 